post

منشاء پیدایش، تاریخچه و پراکنش گل‌محمدی

جنس Rosa متعلق به خانواده گل­سرخیان[۲] و زیر خانوادهRosoideae دارای بیش از ۲۰۰ گونه و ۱۸۰۰۰ رقم یکی از معروف‌ترین گیاهان زینتی است (Gudin., 2000). اکثر گونه‌های رز به‌صورت درختچه هستند و برگ‌های پایا و خزان کننده دارند و معمولاً در نواحی معتدل نیمکره شمالی پراکنده‌شده‌اند . یکی از قدیمی‌ترین گیاهان خانواده رزاسه،گل‌محمدی است که استفاده از آن به سال‌های دور برمی‌گردد. گل‌محمدی در ابتدا به‌صورت وحشی بوده و هنوز هم به‌صورت خودرو در قفقاز، سوریه، مراکش و اسپانیا رشد می‌کند (Beales et al., 1998; Rusanov et al., 2005 ) . به نظر می‌رسد که گل‌محمدی نوعی دورگه حاصل از گونه‌هایR. gallica و R. canina باشد. ولی در پژوهشی که در سال ۲۰۰۰ میلادی در ژاپن انجام پذیرفت، سه گونه R. moschata و R. gallica و R. fedschenkoana ‌به‌عنوان والدین گل‌محمدی شناخته شدند (Gault and Synge., 1971).

منشأ آن هنوز مشخص نیست ولی اکثرا مبدا آن را کشورهای بلغارستان، ایران، ترکیه، هند می‌دانند. درمجموع به نظر می‌رسد که گل‌محمدی نیز مانند سایر گونه‌های رز از خاورمیانه به کشورهای اروپایی برده شده است (Saakov and Rieksta., 1973).

با توجه به همین موضوع از آنجا که گل محمدی اولین بار از دمشق به کشورهای اروپایی معرفی شد ، آن را رز دمشقی یا نامگذاری کردند. پژوهشهایی که به بررسی تنوع ژنتیکی گل محمدی پرداختند نشان دادند که گل محمدی دارای یک مرکز پیدایش اولیه (به احتمال زیاد ایران) بوده است که از آنجا به سایر نقاط(ترکیه و بلغارستان) منتقل شده است . زیرا گل محمدی موجود در ترکیه و بلغارستان یکی هستند .

گل محمدی به دو دسته ی قدیمی و جدید تقسیم بندی می شود:

الف) گل محمدی قدیمی (بهاره)َ

این گروه از گل محمدی، دارای ویژگی های مورفولوژیکی و ظاهری می باشد که در بالا ذکر شد . دارای گلهای صورتی رنگ نیمه پر پر می باشد. این گروه در واقع بخش عمده ای از مزارع گل محمدی جهان به خصوص در ایران را شامل می شود و همان گل محمدی معروف است که توسط کشاورزان مورد کشت و کار قرار می گیرد.

ب) گل محمدی جدید (پاییزه)

این دسته از گل محمدی به فرم درختچه ای گسترده و به ارتفاعی در حدود ۵/۱ متر و عرض ۲/۱ متر رشد می کنند. گلها به رنگ قرمز صورتی هستند که حالت خوشه ای باز دارند که قطر گل ها در برخی موارد تا ۹ سانتی متر هم می رسد. این گروه بیشتر خواستار مناطق با آفتاب زیاد و گرم هستند .

زمان گلدهی این واریته ها بیشتر در اواخر تابستان و پاییز است بدین جهت گل محمدی پاییزه خوانده می شوند.

تاریخچه ی گل محمدی در ایران و جهان

 

پیدایش گل رز از ۳۰ میلیون سال پیش، با توجه به سنگواره ها به اثبات رسیده است، همچنین سوابق نشان می دهد که در سرزمین چین از این گل برای تزیین در حدود ۶۰۰ سال قبل از میلاد استفاده می شد.گلبرگ‌های گل‌محمدی از قرن‌ها قبل مصرف خوراکی داشتند. استفاده از گل رز معطر در ایران به بیش از ۲۵۰۰ سال پیش بر می گردد.

تاریخ نشان می دهد که در باغهای ساسانی از رزهای معطر استفاده می شد و برای درمان بیماری ها گلبرگهای این گلها را در چربی ها قرار داده و اسانس آن را استخراج و استفاده می کردند. در ادبیات ایران نیز گل سرخ جایگاه خاصی دارد. در کتاب بوندهشن (دایره المعارف زرتشتی) از گل سرخ و نسترن با احترام یاد شده است 

بوعلی سینا، دانشمند ایرانی در قرن چهارم هجری، از این گیاه گلاب استخراج کرده و مورداستفاده دارویی قرار داده است. در قرون‌وسطی از عصاره به‌دست‌آمده از این گیاه در درمان افسردگی استفاده می‌شده است. استخراج گلاب از قرن‌ها پیش در ایران صورت می‌گرفته است که در قرن چهاردهم از ایران به قسمت‌های از امپراتوری عثمانی و آسیای صغیر گسترش یافته است. به گزارش تاریخ‌نگاران گلاب یکی از اقلام تجاری ایران بوده که به کشورهای چین و هند صادر می‌شده است. از اوایل قرن دهم میلادی صنایع مربوط به فراوری گل‌محمدی در ایران و به‌خصوص در شیراز متمرکز گردید. صنعت گلاب‌گیری به‌تدریج از ایران به سایر کشورهای اروپایی و آفریقایی منتقل شد (Beales et al., 1998; Rusanov et al., 2005) . گل محمدی را به عنوان گل ملی ایران معرفی کرده اند.

 

post

هزارسیصد و چهار تن گلاب از استان اصفهان صادر شده است

به گزارش از ایرنا، غنچه خشک، مایع گلاب، روغن و اسانس در واقع فرآورده های برگفته از گل محمدی است که علاوه بر عرضه در بازارهای داخلی قابلیت صادرات به کلیه کشورهای جهان را داراست و این گیاه علاوه بر کاربرد های پایه ای در تولید انواع عطر، ادکلن و خوشبو کننده ها، مصارف غذایی و دارویی نیز استفاده می شود.

اسانس و روغن گل محمدی در دنیا جایگاه ویژه ای برای تولید ادکلن های گران قیمت وخوشبو کننده ها دارد.

این گیاه معطرهمچنین با ایجاد جاذبه های گردشگری دربرخی مناطق استان اصفهان به ویژه شهرهای قمصر و نیاسر سالانه در فصل بهار که فصل گلابگیری است صدها هزار گردشگر و طبیعت گرد داخلی و خارجی را به خود جلب می کند.

جایگاه گردشگری کشتزارهای گل محمدی به همراه آئین های سنتی گلاب گیری در استان اصفهان به گونه ای است که آئین گلاب ‌گیری کاشان به شماره ۱۰۹ در هشتم خرداد ماه سال ۸۹ در فهرست میراث معنوی کشور به ثبت رسیده است.

همچنین متولایان گردشگری در استان اصفهان شمار گردشگران در موسم گل چینی و گلاب گیری در مناطق کاشان و قمصر را افزون بر ۲ میلیون نفر تخمین می زنند که سبب رونق اقتصاد منطقه و توسعه صنعت گردشگری در ابعاد داخلی و خارجی می شود.

اصفهان به عنوان یکی از قطب های تولید این گیاه معطر در کشور است که با توجه به شرایط کم آبی و آب و هوای این استان فرصت مناسبی فراهم است که حداکثر استفاده از مزیت های اقتصادی و غیر اقتصادی این گیاه با افزایش سطح زیر کشت و تولیدات آن ایجاد شود.

همچنان که در سال زراعی ۹۵- ۹۶ رشد ۱۹ درصدی کشت گل محمدی استان نسبت به سال زراعی گذشته افزایش ۳۰ درصدی در تولید این گیاه را رقم زده است.

مدیر امور باغبانی سازمان جهاد کشاورزی استان اصفهان در گفت وگو با ایرنا، بیان کرد: بطور متوسط هر سال سطح زیر کشت این محصول در استان رو به افزایش است به طوریکه سطح زیر کشت گل محمدی استان در سال زراعی ۹۵- ۹۶ با افزایش سطح زیر کشت ۴۲۵ هکتاری، معادل ۱۹ درصد رشد داشته است.

احمدرضا رئیس زاده افزود: برداشت گل از سطح دو هزار و ۶۵۰ هکتار از گلستان‌های بارور گل محمدی در مناطق گرم استان آغاز شده و پیش بینی می شود تا اوایل تیرماه امسال در مناطق سردسیر استان ادامه یابد.

وی اضافه کرد: برآورد می شود که از این میزان سطح زیر کشت در پایان دوره برداشت، بیش از هشت هزار تن گل تَر بدست آید که افزایش ۳۰ درصدی در تولیدات را در پی دارد.

رئیس زاده گفت: سال گذشته یکهزار و ۳۰۴ تُن مایع گلاب از مبدا گمرکات استان اصفهان به کشورهای امارات، قطر، بحرین، عمان، کویت، عراق و استرالیا صادر شده است.

وی افزود: همچنین دو هزار و ۴۰ کیلوگرم روغن این گیاه به کشورهای استرالیا و آلمان در سال گذشته صادر شده است.

مدیر امور باغبانی سازمان جهاد کشاورزی استان اصفهان اذعان داشت: سال گذشته به دلیل مشخص نشدن مبادی صادراتی فرآورده های این گیاه در سراسر کشور، میزان واقعی صادرات که بی شک بیشتر از این ارقام بوده، در دست نیست.

وی گفت: در ۱۸ شهرستان از ۲۴ شهرستان استان اصفهان، کشت گل محمدی انجام می شود که بیشترین سطح زیر کشت این محصول به ترتیب مربوط به شهرستان‌ کاشان (۲۲۴۶ هکتار)، شاهین‌شهر و میمه (۱۳۳هکتار)، نطنز (۵۰هکتار)، اصفهان (۴۵هکتار)، گلپایگان (۴۵هکتار)، فریدن (۳۶هکتار) و سمیرم (۳۲هکتار) است.

به گزارش ایرنا کاشان با بیش از از دو هزار و ۲۰۰ هکتار سطح زیر کشت گل محمدی و تولید سالانه هفت هزار تن گل محمدی در گلستان های بخش های قمصر، برزک، نیاسر، جوشقان و کامو، بخش مرکزی و روستاهای شهرستان به عنوان مهمترین مرکز تولید گل محمدی و گلاب در کشور مطرح است.

این شهرستان دارای ۲۵ کارخانه صنعتی و یک هزار و ۵۰۰ کارگاه سنتی و بیش از سه هزار و ۵۰۰ دیگ است که در حال تولید گلاب، عرقیات گیاهی، اسانس و عطر گل محمدی بوده و زمینه اشتغال ۱۰ هزار بهره بردار را فراهم آورده است که در زمان کاشت، داشت و برداشت این آمار به ۲۲ هزار نفر افزایش می یابد.

گل سرخ رز یا محمدی از گیاهان بومی که خاستگاه و موطن اصلی آن ایران است و تا ۳۵۰ سال پیش غیراز ایران جایی دیگررویش نداشته است در زمان سلسله صفویه و زمانی که دولت عثمانی همسایه ایران بود، این گل وکلیه دستگاه های گلابگیری ازایران به ترکیه وسپس به سوریه و بلغارستان برده شد.

ایرانیان از نخستین کسانی بودند که از گذشته های دور به ویژگی های خوراکی و درمانی گل سرخ (محمدی) پی بردند و گلاب گل محمدی با نام علمی ( Rosa damascena ) همواره و به مناسبت های مختلف مورد استفاده ایرانیان بوده است.

گلاب از تقطیر گل های گل سرخ تازه چیده شده با آب به دست می آید ؛ از تقطیر مجدد گلاب، فرآورده ای به دست می آید که به آن گلاب دو آتشه می گویند. اگر دوباره گلاب دو آتشه را تقطیر کنند گلاب غلیظی از نظر اسانس به دست می آید که فوق العاده معطر بوده و در حقیقت گلاب ناب و خالص است.

post

رفع استرس با گل محمدی

به گزارش تسنیم, مهدی کریمی درباره گل محمدی اظهار داشت: گل محمدی ملین، ملایم, ضدعفونی کننده, مقوی اعصاب و قلب و آرام‌بخش است.

به‌گفته وی گل محمدی کاهنده میل جنسی است و برای رفع سردرد و تقویت اعصاب مفید است. گلاب مالیدن به صورت بعد از حمام, خونرسانی به پوست را افزایش داده که به خوش‌رنگ شدن رنگ چهره کمک می‌کند چرا که منافذ پوست بعد از حمام باز شده و گلاب جذب پوست می‌شود.

این محقق طب سنتی افزود: شستن صورت با گلاب برای رفع استرس و افسردگی مفید است، همچنین گلاب در تعادل اخلاط مغزی مفید است.

وی گفت: از گل محمدی مربا تهیه می‌کنند که خوردن آن در دوران نقاهت بسیار مقوی، مغذی است و غش, ضعف و بی‌هوشی را رفع می‌کند، البته مصرف زیاد گلاب پوست را حساس می‌کند.

خواص گل قند

کریمی ادامه داد: گل قند از گل محمدی و عسل تهیه می‌شود که در عطاری‌ها و داروخانه‌ها وجود دارد, دارویی بسیار مقوی که ملین و لطیف برای پیران و افراد حساس مثل کودکان و زنان حامله است، همچنین حافظ جنین زنان حامله نیز است.

این محقق طب سنتی بیان کرد: گل قند ملین‌طبع و رافع یبوست, رطوبت‌بخش و نرم‌کننده, مقوی مغز, معده, کبد و قلب است، البته مصرف بیش از حد موجب دل‌درد می‌شود.

post

خواص بی نظیر گلاب

گلاب علاوه بر خواص خوراکی، خواص درمانی متنوعی دارد که این خواص تنها در گلاب‌های مرغوب و باکیفیت دیده می‌شود. یکی از روش‌های طبیعی و موثر برای افزایش نشاط و کاهش خستگی بدن گنجاندن عرقیجات گیاهی همچون گلاب خنک به برنامه غذایی است. یکی از کاربردهای مهم گلاب بهبود و درمان پوست‌های خشک و حساس است.

گلاب برای رفع افسردگی مفید است و برای تقویت قلب، مغز، چشم، پوست، درمان صرع و تقویت میل جنسی نیز می‌تواند مؤثر باشد.

فراز مجاب، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی در گفت‌وگو با خبرنگار بهداشت و درمان باشگاه خبری فارس «توانا» اظهار می‌دارد: گلاب از گل‌سرخ تهیه می‌شود که برای تسکین ناراحتی‌های گوارشی بسیار اهمیت دارد.

به گفته وی، از گلاب می‌توان برای رفع ناراحتی‌های روحی نیز استفاده کرد، گلاب همچنین پوست را طراوت می‌بخشد. مردم ایران به مصرف گلاب بسیار معتقد هستند و در رژیم غذایی و برای معطر کردن غذاها از آن بسیار استفاده می‌کنند.

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی می‌گوید: گلاب ضد نفخ و تسکین دهنده ناراحتی‌های گوارشی است و می‌توان در مواردی که غذای خورده‌شده به خوبی هضم نشده است، مقداری گلاب مصرف کرد.

مجاب می‌افزاید: گلاب بسیار زود فاسد می‌شود و باید در جای خنک نگهداری شود. از مصرف گلاب‌های کهنه باید پرهیز شود به دلیل اینکه ماده مؤثر در عرق‌های گیاهی در طول زمان از بین می‌رود به طور مثال گلاب را باید در طول یک تا ۳ ماه بعد از تولید مصرف کرد.

مرتضی صفوی عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان در گفت‌وگو با خبرنگار بهداشت و درمان باشگاه خبری فارس «توانا» می‌گوید: در طب سنتی خواص زیادی برای گل سرخ آمده است.

به گفته وی، گلاب مفرح، مقوی قلب، ضد صفرا و سوداست و برای معالجه حنجره می‌توان گلاب را قرقره کرد؛ گلاب برای سردردهای میگرنی نیز بسیار مفید است، خون را تصفیه می‌کند و برای درمان روماتیسم می‌توان مخلوط گلاب با روغن زیتون را استفاده کرد همچنین برای رفع سنگ‌های کلیه می‌توان از گلاب استفاده کرد.

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان می‌افزاید: برای درمان برفک دهان همچنین رفع مشکل شب‌ادراری در کودکان و تقویت قوای جنسی در مردان می‌توان از گلاب استفاده کرد